آیا مشتری کیهان‌شناسان را گمراه کرده است؟

تحقیق تازه‌ای نشان می‌دهد ریزموج‌های ساطع شده از سیاره مشتری، معیار مناسبی برای کالیبراسیون داده‌های به دست آمده توسط WMAP نیست. آیا باید در تعریف یا حتی وجود ماده و انرژی تاریک تجدید‌نظر کنیم؟

همیشه برای استاندارد‌سازی نیاز به یک سنجه ثابت اولیه داریم. این سنجه در اطلاعات ارسال شده توسط WMAP «ﮐﺎﻭﺷﮕﺮ ﺭﻳﺰﻣﻮﺝ ﻧﺎﻫﻤﺴﺎﻧ‌‌‌ﮕﺮﺩ ﻭﻳﻠﮑﻴﻨﺴﻮﻥ» متعلق به ناسا به زمین، ریزموج‌های منتشر شده توسط سیاره مشتری است. این داده‌ها بخش باارزشی از اطلاعاتی هستند که درک کنونی ما را از ماده تاریک، انرژی تاریک، آغاز جهان و گسترش آن به واسطه مدل استاندارد کیهان‌شناسی شکل می‌دهند.

چقدر احتمال دارد این اطلاعات صحیح نباشند؟ آیا ممکن است نتایج حاصل از WMAP ما را در شناخت کیهان دچار اشتباه کرده باشند؟ تام شنکس، متخصص اخترفیزیک این‌طور فکر می‌کند و معتقد است همه تقصیرها به گردن مشتری است.

کاوشگر WMAP وظیفه آشکارسازی فوتونهای تابش زمینه کیهانی- نخستین پرتوهای نوری که پس از انفجار بزرگ در جهان آزاد شد- را بر عهده دارد، از نتایج حاصل از این کاوشگر برای ترسیم نقشه دمایی آسمان استفاده می‌شود. منحنی‌های این نقشه برای محاسبه طیف امواجی که نزدیک‌ترین هم‌خوانی را با الگوی استاندارد کیهان‌شناسی دارند، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

به گزارش نیوساینتیست، از سال 2007 تاکنون، شنکس که از مخالفان مدل استاندارد است به کشف و بررسی اختلاف‌ها میان اطلاعات مخابره شده از WMAP و اندازه‌گیری‌های انجام شده توسط پرتوی ایکس از خوشه‌های ستاره‌ای به وسیله تلسکوپ‌های مستقر روی زمین پرداخته است. نتایج متفاوت بودند و او در ابتدا فکر می‌کرد محاسبات WMAP باید دقیق باشند و مشکل از نتایج روی زمین است.

سیاره مشتری منبعی یکنواخت و همیشگی از ریزموج محسوب می‌شود و به همین دلیل محققانWMAP برای کالیبره‌سازی داده‌ها و تصحیح انحراف‌های احتمالی، ریزموج های ارسالی این سیاره را ملاک قرار می‌دهند.

این‌بار شنکس و یکی از دانشجویانش داده‌های پیشین را با داده‌های ارسال شده توسط WMAP از اجرامی مانند کهکشانهای رادیویی که دیگر منابع ارسال ریزموج هستند، مقایسه کردند. نتایج چیزی نبود که برای متخصصان WMAPرضایت‌بخش باشد. به عنوان مثال ارتعاش ریسمان‌های یک‌بعدی کیهانی و اثر آنها بر فضا-زمان یا قوانین گرانش می‌تواند آنچه را که امروزه توسط مدل استاندارد کیهان‌شناسی به ماده تاریک یا انرژی تاریک نسبت داده می‌شود، توضیح دهد.

شنکس می‌گوید: «اگر حق با ما باشد، باید انتظار تازه‌هایی باورنکردنی را از دانش کیهان‌شناسی داشته باشیم». او هم هنوز نمی‌داند چرا نمی‌شود به مشتری و ریزموج‌هایی که ساطع می‌کند اعتماد کرد.

اعضای تیم WMAPدر پاسخ می‌گویند رصد منابع رادیویی توسط این کاوشگر منطبق بر مناطقی از آسمان بوده که دمای آنها به طور نسبی کمی بالاتر است و احتمالا این عامل باعث پایین آمدن دقت کالیبراسیون و تغییر نتایج شده است.

برخورد دوباره با مشتری

منجمان آماتور در ساعت 1:01 دقیقه بامداد به وقت ایران در شب جمعه مورخ 14 خرداد ماه برخوردی را با مشتری رصد کرده اند. این برخورد باعث ایجاد یک درخش پرنور در ابرهای فوقانی سیارۀ غول پیکر منظومه شمسی شده است.

منجم آماتور آنتونی ویزلی از استرالیا و کریستوفر گو از فیلیپین به صورت جداگانه برخوردی را با مشتری رصد کرده اند. این برخورد در ساعت 12:01 دقیقه به وقت ایران در شب جمعه مورخ 14 خرداد ماه رخ داده و باعث ایجاد یک درخش پرنور در ابرهای فوقانی سیارۀ غول پیکر منظومه شمسی شده است. کریستوفر گو می گوید: "هنوز باورم نمی شود که من به صورت زنده یک برخورد با مشتری را ثبت کرده ام." آنتونی ویزلی عکاس مشهور استرالیایی که چندی پیش اثر یرخورد بزرگتری را با مشتری کشف کرد، در این مورد چنین می گوید: "هیچ اثر مرئی ای از نقطۀ برخورد، پس از حدود نیم ساعت به جای نماند؛ تا زمانی که طلوع خورشید باعث پایان تصویربرداری شد" .

Image

نوع جرمی که برخورد کرده است تا کنون نامعلوم است. اما یا یک دنباله دار بوده و یا یک سیارک. در مورد مشابه ای که چندی پیش صورت گرفته بود باقی ماندۀ برخورد به صورت ناحیۀ سیاه و خاکستری تا چند روز بر روی جو مشتری دیده می شد.

طبق آخرین رصد ها تا تاریخ پانزدهم خرداد هنوز هیچ اثری از برخورد دوباره پدیدار نشده است. اما منجمان هنوز هم به رصد های مداوم خود برای پیدا کردن آثار باقی مانده از این برخورد ادامه می دهند. البته احتمال آن هم می رود که جسم برخورد کننده آنقدر کوچک بوده باشد که تنها در همان نیم ساعت اول تاثیراتش بر روی جو مشتری دیده می شده.

شما می توانید فیلم این برخورد را در اینجا و اینجا مشاهده کنید.

مشتری یک نوار خود را از دست داد

سیاره شناسان ناسا با بررسی تصویر جدیدی از سیاره مشتری اعلام کردند که این سیاره غول پیکر منظومه شمسی یکی از نوارهای نیمکره جنوبی خود را از دست داده است.






یکی از ویژگیهای بارز سیاره مشتری وجود دو نوار تاریک قهوه ای رنگ در بالا و پایین خط استوای این سیاره است.

اکنون تازه ترین تصویری که یک ستاره شناس آماتور استرالیایی تهیه کرده است نشان می دهد که نوار نیمکره جنوبی بزرگترین سیاره منظومه شمسی ناپدید شده است.

به گفته دانشمندان ناسا، علت ناپدید شدن ناگهانی این نوار قهوه ای رنگ می تواند به دلیل برخی فرایندهای همپوشانی لایه های مختلف توده های ابری بالای سیاره باشد.

این پدیده بسیار دیدنی کاملا غیرقابل پیش بینی نبوده است و دانشمندان احتمال وقوع آن را داده بودند.

مشتری با قطری حدود 143 هزار کیلومتر بزرگترین سیاره منظومه شمسی و یکی از درخشان ترین اجرام در آسمان شب است.

این سیاره را نخستین بار رومیان باستان رصد و به عنوان یکی از ستارگان قلمرو رب النوع های باستان شناخته معرفی کردند.

براساس گزارش نیوساینتیست، در تصاویری که در پایان سال 2009 از این سیاره تهیه شد نوار تاریک نیمکره جنوبی همچنان به وضوح قابل تشخیص بود. پس از این تاریخ، مشتری به خورشید بسیار نزدیک شد و بنابراین امکان رصد آن از زمین ممکن نبود.

از آغاز ماه آوریل این سیاره بار دیگر از زمین رویت و مشاهده شد که نوار جنوبی این سیاره ناپدید شده است.



توضیح درباره اینکه چرا مشتری دارای دو نوار تاریک است با بررسی ساختار توده های این سیاره مسیر می شود.

احتمالا در منطقه این نوارها توده های ابری مایل به سفید به همان میزانی که در سایر مناطق این سیاره وجود دارند تشکیل نمی شوند.

این اولین بار نیست که مشتری نوار نیمکره جنوبی خود را از دست می دهد. در حقیقت ناپدید شدن این نوار هر 15 سال یکبار رخ می دهد و با عنوان پدیده SEB (نوار جنوب استوا) شناخته می شود.

کاوشگرPioneer 10 ناسا در سال 1973 برای اولین بار این سیاره را از نزدیک رصد و نبود این نوار جنوبی را کشف کرد. در دهه 90 نیز این نوار به طور موقت ناپدید شد.